Türkiye’nin en kirli havasına sahip ili belli oldu
Yayımlanan hava kalitesi ve çevre izleme verileri, Türkiye'de solunan havadaki partikül madde yoğunluğunun kritik eşiği aştığını ortaya koydu; başta deprem bölgesi ve sanayi merkezleri olmak üzere birçok kentte ölçülen değerler doğrudan hayati risk oluşturuyor.
Çevre izleme istasyonlarının ölçümleri doğrultusunda Türkiye'de hava kirliliğinin en yüksek seviyeye ulaştığı iller netleşirken, Iğdır metreküpte 118,17 mikrogram partikül madde yoğunluğuyla listenin ilk sırasında yer aldı. Ölçülen partikül oranları Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği güvenlik limitlerini 10 kata kadar aşarak milyonlarca kişinin kronik ve ölümcül sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kaldığını belgeledi.
Hava kalitesi ölçüm istasyonlarının partikül madde (PM2.5 ve PM10) kayıtlarına göre belirlenen en kirli 10 il şu şekilde sıralandı:
Iğdır (118,17 μg/m³ ile en yüksek seviyede)
Malatya (Deprem sonrası enkaz yıkımı ve toz yoğunluğu)
Kirliliğin en yoğun görüldüğü diğer noktalar arasında Erzincan ve Kütahya yer alırken, İstanbul ve Ankara'nın hava kalitesi "hassas" kategorisinde ölçüldü.
Ölçümlerde yer alan PM2.5 tanımlaması, çapı 2,5 mikrometreden daha ufak olan toz, kurum ve kimyasal parçacıkları kapsıyor. İnsan saç telinden 30 kat daha ince olan bu mikro tanecikler, solunum yollarındaki filtre mekanizmalarını aşarak doğrudan akciğer dokusunun derinliklerine ve kan dolaşımına geçiyor. Egzoz gazları, kömür kullanımı, sanayi bacaları ve termik santrallerden yayılan bu kirleticiler için Dünya Sağlık Örgütü yıllık ortalama 5 µg/m³ sınırını güvenli kabul ederken, Türkiye genelinde bu eşiğin 5 ila 10 kat üzerine çıkılıyor.
Bölgesel dağılımda kirliliğin Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu hatlarında kümelendiği kaydedildi. Sanayi ve termik santral tesislerinin yakınındaki Osmaniye, Bursa Kestel ve Şırnak gibi noktalarda yaşayanlar yılda 250 günden fazla "sağlıksız hava" soludu. İstanbul'un Sultangazi Cebeci bölgesinde ise taş ocaklarının etkisiyle yılın 263 günü kirli hava parametreleri kayıtlara geçti.
Hava kirliliği verileri, yüksek partikül madde maruziyetinin doğrudan KOAH, iskemik kalp rahatsızlıkları, inme, akciğer kanseri ve diyabete bağlı erken ölümlerle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Uzun vadeli solumanın demans riskini tetiklediği bilimsel olarak kanıtlanırken, atmosferdeki ozon kirliliğinin de solunum yollarında kalıcı iltihaplanmaya ve akciğer kapasitesinde düşüşe yol açtığı vurgulanıyor.
KİRLİLİĞİN YILLIK MALİYETİ 138 MİLYAR DOLAR
Kirlilik kaynaklı erken ölümler, kronik sağlık sorunları ve buna bağlı iş gücü kayıpları ekonomik verilere de yansıdı. Hazırlanan raporlarda, hava kirliliğinin Türkiye ekonomisine oluşturduğu doğrudan ve dolaylı yıllık faturanın yaklaşık 138 milyar dolar seviyesinde olduğu hesaplandı.
Kaynak: Sözcü
