Engelli Emekliliğinde Hak Kaybı Tartışması Büyüyor: Binlerce Kişi Adil Çözüm Bekliyor

15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile engelli emekliliğinde yapılan değişiklikler, özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan çalışanların hakları konusunda tartışmaları beraberinde getirdi. Yıllarca çalışarak prim ödeyen, sağlık sorunlarına rağmen çalışma hayatını sürdüren ve emeklilik planlarını mevcut mevzuata göre yapan engelli vatandaşlar, yaşadıklarını belirttikleri mağduriyetlerin giderilmesini istiyor.

Engelli emekliliğinde yeni dönem, yeni tartışmalar

Engelli vatandaşların emeklilik hakları, 7538 sayılı Kanun ile yapılan yasal değişikliklerin ardından yeniden gündemin önemli başlıklarından biri oldu.

Daha önce engellilik nedeniyle vergi indiriminden yararlanan belirli sigortalı gruplar için uygulanan emeklilik sisteminde değişikliğe gidildi. Özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan 4/a kapsamındaki çalışanlar açısından vergi indirimi belgesine dayalı uygulama kaldırılarak emeklilik değerlendirmesinde Sosyal Güvenlik Kurumunun çalışma gücü kaybına ilişkin kriterleri öne çıktı.

15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme, emeklilik koşullarının nasıl değerlendirileceği konusunda önemli bir değişiklik yarattı. Ancak uygulamanın sonuçları, geçmişteki mevzuata güvenerek emeklilik planı yapan engelli vatandaşlar açısından çeşitli soru işaretlerini de beraberinde getirdi.

“Yıllarca prim ödedik, emeklilik hakkımızı kaybetmek istemiyoruz”

Mağduriyet yaşadığını belirten engelli çalışanların temel itirazlarından biri, sigortalı oldukları dönemde geçerli olan kurallara güvenerek çalışma hayatlarını ve geleceklerini planlamış olmaları.

Yıllarca prim ödeyen, sağlık sorunlarına rağmen çalışmaya devam eden ve emeklilik şartlarını tamamlamaya yaklaşan bazı vatandaşlar, yeni değerlendirme kriterleri nedeniyle emeklilik başvurularında olumsuz sonuçlarla karşılaşabildiklerini ifade ediyor.

Engelli vatandaşların tepkilerinde öne çıkan konular arasında şunlar bulunuyor:

• Önceki mevzuata göre emeklilik planı yapanların yeni kriterlerle karşılaşması.
• Engelli sağlık kurulu raporları ile emeklilik amacıyla yapılan çalışma gücü kaybı değerlendirmelerinin farklı sonuçlar doğurabilmesi.
• Emekliliğine kısa süre kalan vatandaşların gelecek planlarının belirsizleşmesi.
• Emeklilik başvurularının reddedildiğini veya süreçlerin uzadığını belirten vatandaşların yaşadığı ekonomik sıkıntılar.
• Geçiş sürecinde hak kaybını önleyecek açık ve adil düzenleme beklentisi.

Bu sorunların kapsamının ve kaç kişiyi etkilediğinin tam olarak ortaya konulabilmesi için ilgili kurumların güncel, ayrıntılı ve kamuoyuyla paylaşılabilir veriler sunması da önem taşıyor.

Engelli raporu ile emeklilik değerlendirmesi neden farklı sonuçlanabiliyor?

Engelli vatandaşların en çok merak ettiği konulardan biri, hastaneden alınan engelli sağlık kurulu raporunun emeklilik için neden tek başına yeterli olmayabildiği.

Engellilik oranını belirleyen sağlık kurulu değerlendirmesi ile emeklilik mevzuatı kapsamında yapılan çalışma gücü kaybı değerlendirmesi aynı amaç ve ölçütlere dayanmıyor. Bu nedenle bir kişinin engelli sağlık kurulu raporundaki oranı ile SGK’nın emeklilik açısından yaptığı değerlendirme farklı sonuçlar ortaya çıkarabiliyor.

Ancak bu durum, özellikle uzun yıllar önce sigortalı olmuş ve emeklilik koşullarını mevcut sisteme göre planlamış kişiler açısından ciddi bir belirsizlik yaratabiliyor.

Engelli vatandaşların beklentisi, sağlık durumlarının ve çalışma hayatları boyunca karşılaştıkları güçlüklerin adil biçimde değerlendirilmesi; geçmişteki mevzuata güvenerek yaptıkları planların ve varsa kazanılmış haklarının hukuki güvenceler çerçevesinde ele alınması.

Kazanılmış haklar ve hukuki güvenlik tartışması

Engelli emekliliği konusunda yaşanan tartışmaların merkezinde yalnızca prim günleri veya sigortalılık süreleri bulunmuyor. Konu aynı zamanda hukuki güvenlik, öngörülebilirlik ve sosyal devlet ilkeleri açısından da değerlendiriliyor.

Engelli çalışanlar, emeklilik koşullarını tamamlamak için yıllarca mücadele ettiklerini ve sağlık sorunlarına rağmen çalışma hayatında kalmaya çalıştıklarını belirtiyor. Emekliliğe yaklaştıkları bir dönemde karşılaştıkları yeni kriterlerin kendilerini zor durumda bıraktığını dile getiren vatandaşlar, geçiş sürecinde daha koruyucu bir yaklaşım benimsenmesini istiyor.

Buradaki temel beklenti, her vatandaşın durumunun yürürlükteki mevzuat ve kişisel koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi kadar, geçmişteki uygulamalara güvenerek hareket eden kişilerin karşılaşabileceği hak kayıplarının da dikkate alınması.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde de gündeme geldi

Engelli emekliliğinde yaşandığı belirtilen mağduriyetler Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde de gündeme taşındı.

2026 yılında Genel Kurul’da yapılan konuşmalarda engelli vatandaşların emeklilik hakları ve kazanılmış hakların korunması konusuna dikkat çekildi. Ayrıca 7538 sayılı Kanun ile engelli vatandaşların emeklilik sisteminde yapılan değişiklik hakkında yazılı soru önergeleri verildi.

Bu gelişmeler, konunun yalnızca bireysel başvurulardan ibaret olmadığını, sosyal güvenlik politikaları ve engelli hakları bakımından da tartışıldığını ortaya koyuyor.

Engelli vatandaşlar, ilgili kamu kurumlarının sorulara açıklık getirmesini, değişikliğin etkilerinin kapsamlı biçimde incelenmesini ve mağduriyet iddialarına yönelik somut çözüm önerileri geliştirilmesini bekliyor.

Gözler Anayasa Mahkemesi sürecinde

7538 sayılı Kanun’la ilgili hukuki tartışmaların önemli başlıklarından biri de Anayasa Mahkemesi önündeki süreç.

Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED) başta olmak üzere, konuyu takip eden kişi ve kuruluşlar, engelli emekliliğinde yaşandığını belirttikleri hak kayıplarının giderilmesi çağrısını sürdürüyor.

Anayasa Mahkemesi önündeki başvuruya ilişkin süreç, engelli vatandaşlar tarafından yakından takip ediliyor. Bununla birlikte, mahkemenin vereceği kararın kapsamı ve olası sonuçları hakkında kesin bir hüküm vermek için resmî kararın ve dosyaya ilişkin güncel bilgilerin esas alınması gerekiyor.

Engelli vatandaşların beklentisi, hukuki belirsizliğin sona ermesi ve emeklilik hakkına ilişkin sorunların adil bir çözüme kavuşması.

Engelli vatandaşların talepleri neler?

Engelli emekliliği konusunda mağduriyet yaşadığını belirten vatandaşların ve hak savunucularının öne çıkan talepleri şöyle sıralanıyor:

1. Hak kaybı iddiaları incelensin: 7538 sayılı Kanun sonrasında olumsuz etkilendiğini belirten vatandaşların durumları ayrıntılı biçimde değerlendirilsin.

2. Geçiş düzenlemesi yapılsın: Özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan ve önceki emeklilik koşullarına göre plan yapan kişiler için hak kayıplarını önlemeye yönelik çözüm seçenekleri ele alınsın.

3. Sağlık değerlendirmelerinde adalet sağlansın: Engelli bireylerin sağlık durumları, hastalıklarının etkileri ve çalışma gücü kayıpları ilgili mevzuat çerçevesinde şeffaf ve tutarlı biçimde değerlendirilsin.

4. Başvuruların sonuçlandırılması kolaylaştırılsın: Emeklilik başvurularının değerlendirilme süreci hakkında vatandaşlara açık ve anlaşılır bilgi verilsin.

5. Kamuoyuna açıklama yapılsın: Düzenlemeden etkilenen kişi sayısı, başvuru sonuçları ve yaşanan sorunların kapsamı konusunda mümkün olan ölçüde ayrıntılı resmî veriler paylaşılsın.

“Engelliler ayrıcalık değil, adil bir emeklilik sistemi istiyor”

Engelli emekliliği tartışması, çalışma hayatında sağlık sorunlarıyla mücadele eden binlerce vatandaşın geleceğe ilişkin beklentilerini yakından ilgilendiriyor.

Yıllarca çalışan ve prim ödeyen engelli bireyler, emeklilik dönemlerini belirsizlik içinde geçirmek istemiyor. Vatandaşların talepleri; hak kaybı iddialarının ciddiyetle incelenmesi, hukuki sürecin açıklığa kavuşması ve gerekli görülmesi hâlinde mağduriyetleri giderecek düzenlemelerin yapılması üzerinde yoğunlaşıyor.

Engelli vatandaşların beklentisi açık: Emeklilik koşullarında adalet, uygulamada öngörülebilirlik ve hak kayıplarına karşı etkili çözüm.

7538 sayılı Kanun sonrasında ortaya çıkan tartışmaların nasıl sonuçlanacağı, ilgili kurumların atacağı adımlar ve Anayasa Mahkemesi sürecindeki gelişmelerle daha da netleşecek.

Engelli emekliliğinde çözüm beklentisi sürüyor. Vatandaşlar, yıllarca verdikleri emeğin ve ödedikleri primlerin karşılığında geleceklerini güvenle planlayabilecekleri adil bir sistem istiyor.